Jinoyatchiga pul bermang. Firibgarlar bizni qanday ovlashlari haqida besh hikoya


Saqlash
10:02 / 14.02.2024 1222 0

Qishloqdan oʻrtogʻim keldi. Maslahatli va manfaatli ish bor dedi hovliqib. Ishdaligimni aytdim, kechqurun uyda koʻrishamiz dedim. Kechqurun koʻrishdik. 

– Oʻrtoq bittasi 600.000 dollar yubormoqchi, yaqinda oʻlarkan, pulimni xayriya qilmoqchiman, muhtojlarga tarqat, menga u dunyoda yengillik boʻladi, dedi.

– Xoʻp, nima qilmoqchisan, qayerdan tanishding?

– Telegramimga yozdi, oʻsha pulni kartaga tushirib berarkan, buning uchun 5 000 AQSH dollar miqdorida bank xarajatini toʻlash kerak deyapti. 3 000 yigʻdim, oʻzimdagi va ukamdan olib. 2 000 berib tur, pul tushishi bilan qaytaraman.

– Mayli 2 000 beraman, menga pulni yarmini berasan.

– E yoʻgʻ-a, hech yoʻq 10 mingini degin, “ni za chto” bir kunda 8 000 yomonmas-u sangayam.

– Koʻrdingmi, osmondan tushgan pulniyam yarmini berging kelmayapti, u sanga shuncha pulni 5 000 ga bervorarmidi...

 

Xullas unga feysbuk messenjeri, telegramdagi xorijlik firibgarlar yozgan smslarni koʻrsatdim. Kiberfiribgarlik kuchayganini bunaqa legendalarni 50 tasini oʻchirib tashlaganimni, Jizzaxda bir fuqaro 10 mingga tushganini tushuntirdim. Agar man shunaqa pulga ishonib oʻsha pullarni olganimda chala bitgan hovlida maoshdan maoshga kredit toʻlab yashab yurmasligimni tushuntirdim. Oʻrtogʻimga shuncha pul va Toshkentga kelguncha oʻsha 600.000 dollar pul boʻyicha qilgan shirin orzu xayollaridan kechish oson boʻlmadi. Toʻgʻri-da ikkita koʻchaga bir-biriga qaratib solinadigan uch oʻgʻilga 3 ta hashamatli hovli, “Bivaydi” moshinalar, qishloq markazida quriladigan “Osh markaz”dan kechish osonmi? Feysbukdagi shunaqa postlarniyam topib koʻrsatganimdan keyin ishondi. Hattoki, menga kelgan bir sms bilan unga kelgan xabar matni bir xil chiqdi. Faqat mening Toshkentda yashashimni hurmat qilib, summani 1 million yozganakan. Oʻshandayam ishonmay, “Demak, 400 ini uje bervorgandir-da”, deydi. Oxiri ishondi, tarvuzi qoʻltigʻidan tushdi. Mehmon qilib, ertasiga kuzatvordim. Sodda odamlarimiz koʻp, oʻshanchunam u firibgarlar tinmaydi.

 

 

Feysbuk foydalanuvchisi Bahriddin Asrorovning sahifasidan olingan ushbu voqea haqiqatan ham hayotda yuz bergan. Va soʻnggi vaqtlarda biz bu kabi firibgarlarga deyarli har kuni, har bir ijtimoiy tarmoqda duch keladigan boʻldik. Ularning qarmogʻiga tushishga odamlarning nafaqat soddaligi, balki, maʼlumotlarni analiz qilib koʻrmasligi sabab boʻladi. Holbuki, bu kabi xabarlarni biroz vaqt ketkazib tahlil qilinsa, firibgarlikdan boshqa narsamasligi ayon boʻlib qoladi. Xoʻsh, bu kabi xabarlar tahlil qanday qilinadi?

 

Tekin pishloq faqat qopqonda boʻladi

 

Sizga “xorijdagi shu paytgacha nomaʼlum boʻlgan amakingizning xolasining qudasining boyvachcha jiyanidan katta miqdordagi meros qoldi” degan smslar kelganda, eng avval xabar yuborgan shaxsning profil sahifasiga kirib koʻrish, uning joylagan postlarini kuzatish kifoya qiladi. Odatda, bunday firibgarlarning sahifasida uch-toʻrtta internetdan olingan rasmlar boʻladi yoki boʻlmaydi. Shuningdek, ularning ismlari, aytaylik, inglizcha boʻlsa, profil suratlarida koreys, nemis, rus millatli odamlar boʻladi. Baʼzilarida esa noprofessionallik shu darajadaki, huddiki ishonch qozonish uchun oʻzbekcha erkaklar ismi tanlanadi, ammo suratga ayol rasmi qoʻyib qoʻyiladi. Xullas, bunday xabarlarni olgan kishilarga birozgina sinchkovlik firibgarlik qurboniga aylanmasliklari uchun yetarli boʻladi. Har ehtimolga qarshi bunday profillarni “qora roʻyxat”ingizga kiritib, yaqinlaringizni ham ogohlantirib qoʻying.

 

 

Ehtiyot boʻling: mashhurlar!

 

Ikkinchi turdagi firibgarlikda asosan mashhur shaxslarning suratlari, ismlaridan foydalaniladi. Bu tarzdagi fishinglar nimasi bilan xavfli? Gap shundaki, ularda biror mashhur shaxsning tezda boyib ketgani haqdagi intervyusi joylashtiriladi va siz ham buni sinab koʻrishingiz uchun havola beriladi. Tabiiyki, havolaga kirgan kishidan shaxsiy maʼlumotlar, jumladan, bank karta raqami soʻraladi. Natijada mashhur shaxslarning nomiga aldanib, tezda boyib ketishni oʻylagan qurbon maʼlumotlarni kiritarkan, choʻntagidagi bor puldan ham ayriladi.