Uygʻonish davri


Saqlash
14:11 / 06.11.2023 0 1151

Uygʻonish davri – insoniyat tarixidagi ijtimoiy-maʼnaviy yuksalish, ilm-fan rivojini ifodalash uchun XVIII asr maʼrifatparvar faylasuflari tomonidan ilmiy muomalaga kiritilgan tushuncha. Oʻrta asrlarda inson tafakkuri, ijodiy kuch-qudrati, yaratuvchanlik imkoniyatlarini odamzod baxt-saodati, erkin va farovon hayot kechirishi, jamiyatning gullab-yashnashi tomon intilishini ifodalaydigan maʼnaviy-ijtimoiy harakat jarayoni. Sharqda Uygʻonish davri VIII asrdan boshlangan boʻlib, moʻgʻil istilosi va hukmronligi tufayli XIII–XIV asrlarda toʻxtatilgan va Amir Temur saltanatida XIV–XV asrlarda yangi ravnaq bosqichida davom etgan. Amir Temur davlati parokandalikka uchraganligi sababli u ham XVI asrdan boshlab inqirozga yuz tuta boshladi. Muso Xorazmiy, Ahmad Fargʻoniy, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali Ibn Sino, Ahmad Yassaviy, Ismoil Buxoriy, Hakim at-Termiziy, Bahouddin Naqshband, Abduxoliq Gʻijduvoniy, Saʼdiy, Rudakiy, Firdavsiy, Hofiz Sheroziy, Abdurahmon Jomiy, Mirzo Ulugʻbek, Alisher Navoiy, Muhammad Bobur kabi Sharq Uygʻonish davrining buyuk siymolari jahon sivilizatsiyasiga benazir ulush qoʻshganlar. Ular umuminsoniy qadriyatlar tarixida mustahkam va abadiy nom qoldirib, Gʻarb Uygʻonish davriga zamin boʻlib xizmat qildilar. Gʻarb Uygʻonish davri XIII asrda Italiyada (Dante, Jotte) boshlangan boʻlib, XIV–XVI asrlarda Gʻarbiy va Markaziy Yevropa mamlakatlarida keng tarqalgan. Bu davrda fan-texnika, adabiyot, sanʼat, taʼlim-tarbiya sohalarida insoniyat istiqbol taraqqiyotiga ulkan taʼsir koʻrsatgan va uning maʼnaviy hayotida oʻchmas iz qoldirgan buyuk ijodkorlar yashagan. Rafael, Leonardo da Vinchi, Mikelandjelo, Kopernik, Erazm, Rotterdamskiy, Galiley, Bruno, Rable, Titsian, Veroneze, Petrarka, Bokkachcho, Servantes, Shekspir, Ariosto, Tasso, Dyurar, Yan van Eyk, Fuke va boshqa Yevropa Uygʻonish davrining atoqli namoyandalari sifatida umuminsoniy maʼnaviyat tarixida abadiy oʻrin egallaganlar.

Izoh yo‘q

Izoh qoldirish

So‘nggi qo‘yilgan

Barchasi

Qatra

15:06 / 20.06.2024 0 126
Tilni qanday saqlab qolamiz?

Bilasizmi?

12:06 / 13.06.2024 0 354
Nemislar qanday qilib sanitar tozalikka o‘rgatilgan?

Qatra

17:06 / 11.06.2024 0 523
Oriyat

Qatra

10:06 / 11.06.2024 0 1001
O‘g‘lim katta ishda ishlaydi…

Qatra

14:06 / 10.06.2024 0 726
XXI asrning qalampir maqoli



Ko‘p o‘qilgan

Barchasi

Qatra

20:12 / 07.12.2021 143 208332
Oppoq qog‘oz va qora dog‘

Hikmat

20:12 / 02.12.2021 88 98162
Eshikka osilgan taxtacha

Qomus

11:12 / 29.12.2021 4 23991
Kompetentlik

Qomus

17:08 / 04.08.2023 4 23620
Milliy urf-odatlar

Qomus

10:12 / 28.12.2021 9 17641
Manqurt(lik)

Qomus

15:07 / 28.07.2023 5 16852
Mehmon. Mehmondorchilik odobi. Mehmondo‘stlik

Qomus

12:04 / 17.04.2023 1 15695
Xarakter

Qomus

10:09 / 26.09.2023 3 13953
Ommaviy madaniyat

//